عباس قديانى
630
فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )
امراى ديلم ، فخر الدوله از خراسان بازآمد ، و در رى به سلطنت نشست ( 373 ه . ق . ) ، و اصفهان را نيز به تصرف درآورد . چندى بعد ، بدون در نظر گرفتن حقوق قابوس ، صاحب ابن عباد را به ضبط و تسخير مازندران فرستاد ( 373 ه . ق . ) . فخر الدوله با صمصام الدولهء ديلمى ( برادرزادهاش ) روابطى نيكو داشت ، لكن هنگامى كه برادرزادهء ديگرش ، بهاء الدولهء ديلمى ، به جنگ با صمصام الدوله برخاست ، فخر الدوله قصد تسخير بغداد كرد ( 379 ه . ق . ) . اما در حدود اهواز لشكر وى بگريخت ، و سيل بىسابقهاى نيز جارى شد ، و فخر الدوله ناچار عقبنشينى كرد . در ( 384 ه . ق . ) با بهاء الدوله بر ضد صمصام الدوله كه در اين موقع بر فارس مسلط شده بود ، متحد شد . فخر الدين عبد الله قاضى معروف به قاضى هرات و قاضى فخر الدين ، متوفى ربيع الآخر 699 ه . ق . از رجال و وزراى دورهء قراختاييان . غازان خان در 695 ه . ق . او را به وزارت مظفر الدين محمد قراختايى از امراى قراختاييان كرمان منصوب كرد . اندكى بعد ميان او و مظفر الدين كدورت حاصل شد به طورى كه هردو مىكوشيدند تا قبايح اعمال يكديگر را به عرض نواب بارگاه پادشاه برسانند . فخر الدين مصمم شد كه قطب الدين شاه جهان پسر عم مظفر الدين را به سلطنت كرمان بنشاند . سرانجام قاضى فخر الدين به كمك خواجه رشيد الدين فضل الله و خواجه سعد الدين محمد آوجى حكومت كرمان يافت ( 699 ه . ق . ) اما چندى بعد محمود شاه قراختايى برادر مظفر الدين محمد بر قاضى فخر الدين شوريده او را گرفت و كشت . فخر الدين كاشى فخر الدين طاهر كاشى از وزيران سلطان ارسلان سلجوقى . فخر الدين كرت [ ملك فخر الدين ] متوفى 706 ه . ق . سومين پادشاه از سلسله آل كرت ( 695 يا به اعتبار تاريخ وفات پدرش 705 - 706 ه . ق . ) پسر و جانشين ملك ركن الدين كرت . وى مدتى مورد غضب و در حبس ( 686 - 693 ه . ق . ) پدر بود ، و سپس از حبس گريخت . در 695 ه . ق . امير نوروز توجه غازان را به وى جلب كرد و غازان او را حكومت هرات داد . چندى بعد نسبت به غازان خان و الجايتو در مقام تمرد و عصيان برآمد . در 706 ه . ق . سلطان الجايتو لشكرى به دفع او فرستاد و آن لشكر هرات را گرفت . اما فرمانده سپاه مغول به سبب خدعهء ملك فخر الدين مقتول شد و الجايتو لشكرى ديگر به دفع او و تسخير هرات فرستاد و در اين زمان ملك فخر الدين وفات يافت . پس از وى برادرش غياث الدين كرت به امارت هرات نشست . ملك فخر الدين قريحهء شاعرى داشت و ربيعى پوشنگى ( پوشنجى ) معاصر او بود . و تاريخ آل كرت را در كتابى به نام كرتنامه به نام او منظوم كرد . فخر الدين گرگانى فخرى گرگانى ، [ فخر الدين اسعد گرگانى ] متوفى بعد از 446 ه . ق . شاعر و داستانسراى ايرانى معاصر و مداح طغرل سلجوقى . وى در جوانى از وطن خويش ، گرگان ، به اصفهان رفت ، و در آنجا ابو الفتح مظفر ابن محمد كه از جانب طغرل حاكم اصفهان بود ،